Мэдээллийн нууцлал Криптограф
Криптограф гэдэг нь мэдээллийг нууцлах шинжлэх ухаан юм.Мессежийг зөвхөн зөвшөөрөгдсөн хүн унших боломжтой болгохын тулд шифрлэлтийн алгоритм болон түлхүүр ашигладаг. Криптограф юу хийдэг вэ? ✔ Нууцлал (Confidentiality) – Өгөгдлийг зөвхөн эрхтэй хүн уншина✔ Халдашгүй байдал (Integrity) – Мэдээлэл замд өөрчлөгдөөгүй эсэхийг батална✔ Бататгал (Authentication) – Илгээгч жинхэнэ мөн эсэхийг шалгана ⚠ Криптограф нь аюулгүй байдлын нэг хэрэгсэл болохоос бүх асуудлыг шийдэхгүй (жишээ нь: вирус, […]
Цахим аюулгүй байдлын бяцхан зөвлөмж
2025 оны судалгаагаар дэлхий даяар ойролцоогоор 6 тэрбум хүн интернэт ашиглаж байна. Энэ нь дэлхийн нийт хүн амын 3/4 орчим хувьтай тэнцэнэ гээд бодохоор дахин нэг ертөнц байгаа л гэсэн үг. Интернэт бол асар том хот шиг. Гоё парк ч бий, бас харанхуй гудамж ч бий. Тиймээс бид гэр бүлийнхээ аюулгүй байдлын төлөө бяцхан “цахим […]
Үл үзэгдэх туннель: SSH нь яагаад интернетийн нууц баатар вэ?
Хэрэв та программистууд яаж ширээнийхээ ардаас босолгүйгээр дэлхийн нөгөө талд байгаа аварга том серверүүдийг удирдаад байгааг гайхаж байсан бол хариулт нь ердөө гуравхан үсэг: SSH. SSH гэж яг юу вэ?Танд нэгэн маш нууц захидлыг найз руугаа илгээх хэрэгтэй боллоо гэж төсөөлье. Хэрэв та ердийн шуудангаар явуулбал замын зуур хэн нэгэн сониуч шууданч түүнийг нээж унших […]
Хэрвээ хүмүүс гэнэтхэн алга болбол тэдний цахим хаягууд яах вэ?
Бид өдөр бүр интернет орчинд зураг нийтэлж, мессеж солилцож, шинэ цахим хаягууд нээдэг. Харин бид дижитал ертөнцөөс тодорхойгүй хугацаагаар холдох эсвэл цахим хаягаа идэвхтэй ашиглахаа болих үед бидний үлдээсэн дижитал ул мөр яадаг вэ? Тэдгээр мэдээллийг хэн хадгалж, хэн хариуцлага хүлээдэг вэ? Сошиал медиа дахь дурсамж Хэдийгээр бид цахим хаягаа ашиглахаа больсон ч Facebook, Instagram […]
Jaeger гэж юу вэ ?
Jaeger бол орчин үеийн backend системийг дотроос нь “харах” боломж олгодог distributed tracing хэрэгсэл юм. Өнөөдрийн программ хангамжийн ихэнх системүүд олон сервис, олон давхарга, олон сүлжээний дуудлагатай болсон тул нэг хэрэглэгчийн request систем дотор хэрхэн аялж байгааг ойлгох нь улам хэцүү болж байна. API удаан ажиллаж байгааг мэдэх амархан боловч яг хаана, яагаад удааширч байгааг […]
