Орчин үеийн байгууллагууд дижитал шилжилт, мэдээллийн технологийн хурдацтай хөгжилтэй уялдан улам төвөгтэй бүтэцтэй болж байна. Ийм нөхцөлд бизнесийн зорилго, үйл ажиллагаа, мэдээлэл, програм хангамж, техник технологийг уялдаа холбоотойгоор төлөвлөх зайлшгүй шаардлага тулгардаг. Үүнийг хангах гол арга хэрэгсэл бол Enterprise Architecture (EA) буюу Байгууллагын архитектур юм.
Enterprise Architecture-ийн үндсэн ойлголт
Enterprise Architecture гэдэг нь байгууллагын бизнес стратеги, процесс, мэдээлэл, аппликейшн, технологийн дэд бүтэц хоорондын уялдаа холбоог системтэйгээр тодорхойлж, баримтжуулж, удирдах аргачлал юм.
Энгийнээр хэлбэл, EA нь байгууллага одоо хаана байна, ирээдүйд хаашаа хүрэх, яаж хүрэх вэ гэдгийг тодорхой харуулсан зураглал юм.
EA-ийн гол зорилго нь:
- Бизнес ба IT-ийн уялдааг сайжруулах
- Нөөцийн давхардал, илүүдлийг бууруулах
- Шинэ систем нэвтрүүлэх эрсдэлийг багасгах
- Удирдлагын шийдвэр гаргалтыг дэмжих
- Урт хугацааны тогтвортой хөгжлийг хангах
Enterprise Architecture нь ихэвчлэн дараах 4 үндсэн давхаргаас бүрддэг.
1. Бизнес архитектур (Business Architecture)
Байгууллагын:
- Эрхэм зорилго
- Стратеги
- Бизнес процесс
- Байгууллагын бүтэц
- Үйлчилгээ, хэрэглэгч зэрэг бизнесийн үндсэн элементүүдийг тодорхойлдог.
2. Мэдээллийн архитектур (Data / Information Architecture)
- Байгууллагын ашигладаг өгөгдөл
- Өгөгдлийн урсгал
- Өгөгдлийн сан
- Мэдээллийн аюулгүй байдал зэргийг хамарна.
3. Аппликейшн архитектур (Application Architecture)
- Ашиглагдаж буй програм хангамжууд
- Систем хоорондын харилцаа
- Аппликейшнүүдийн үүрэг, хамааралийг тодорхойлно.
4. Технологийн архитектур (Technology Architecture)
- Сервер
- Сүлжээ
- Үйлдлийн систем
- Тоног төхөөрөмж
- Cloud, virtualization зэрэг техник технологийн орчныг хамарна.
EA-г хэрэгжүүлэхэд дараах түгээмэл framework-үүд ашиглагддаг.
- TOGAF (The Open Group Architecture Framework) – Хамгийн өргөн хэрэглэгддэг
- Zachman Framework – Архитектурын ангилал, үзэл баримтлалд суурилсан
- FEAF – АНУ-ын төрийн байгууллагад ашиглагддаг
- DoDAF – Батлан хамгаалахын салбарт зориулагдсан. Эдгээр framework нь архитектурыг стандартчилж, хэрэгжүүлэхэд чиглэсэн аргачлал өгдөг.
EA-г зөв хэрэгжүүлснээр:
- Байгууллагын IT зардал буурна
- Системүүд хоорондоо илүү уялдаатай болно
- Шинэ технологи нэвтрүүлэхэд хялбар болно
- Эрсдэл багасна
- Өрсөлдөх чадвар нэмэгдэнэ
Тиймээс EA нь зөвхөн IT асуудал бус, удирдлагын стратегийн чухал хэрэгсэл юм.
Enterprise Architecture нь байгууллагын бизнес болон мэдээллийн технологийг нэг цогц систем болгон уялдуулах стратегийн аргачлал юм. Байгууллага урт хугацаанд тогтвортой хөгжих, дижитал шилжилтийг амжилттай хэрэгжүүлэхийн тулд Enterprise Architecture-г оновчтой төлөвлөж, хэрэгжүүлэх зайлшгүй шаардлагатай.
